Phân nhánh - không phân nhánh

Có một câu hỏi như sau:

Ester RCOOR' có thể có 2 gốc hydrocarbon, nên không có mạch-carbon-của-ester, mà nên hiểu là mạch carbon trong gốc hydrocarbon của ester. Vậy ta cứ theo định nghĩa của IUPAC:

1.  Gốc alkyl không phân nhánh 

Khi tách một nguyên tử hydrogen từ carbon đầu mạch alkane không nhánh.
Ví dụ: CH₃–CH₂–CH₂–CH₃ ⇒ CH₃–CH₂–CH₂–CH₂– : gốc butyl (hay n-butyl), mạch không nhánh.

2.  Gốc alkyl phân nhánh 

Khi tách một nguyên tử hydrogen từ: 

• carbon không ở đầu mạch của alkane không nhánh. Ví dụ:

(tên theo IUPAC 1-methylpropyl đã cho thấy gốc được coi là phân nhánh với tên nhánh là 1-methyl)

• carbon bất kỳ của một alkane phân nhánh. Ví dụ:

Từ đó ta có thể áp dụng vào cách mô tả một ester. Ví dụ: với sec-butyl propionate:

nếu là tôi, tôi sẽ gọi đây là ester với gốc acid có mạch carbon không nhánh, gốc alcohol có mạch carbon phân nhánh. Đúng là như thế sẽ dài quá, nhưng yên tâm hơn, vì tránh được những hiểu lầm không cần thiết. Còn nếu ester với cả hai gốc hydrocarbon trong gốc acid và alcohol đều không phân nhánh thì gọi là ester với gốc hydrocarbon không phân nhánh chắc sẽ không gây nhầm lẫn gì chăng?

Chúc luôn vui với Hóa. 

Nguyễn Trọng Thọ
HọcHóa.TT