Liên kết trong BF₃

Trong video bài giảng tôi đã trình bày đầy đủ. Còn đề thì và đáp án bạn đọc được do nơi nào soạn thì tốt nhất bạn nên thắc mắc với nơi ấy thôi. Tôi không có ý kiến với các nội dung ấy vì kiến thức của tôi cũng chỉ có hạn. Vì thế tôi vẫn thường nói "thi ở đâu, học ở đó" với những bạn băn khoăn về thi cử và đáp án. Nghĩa là hãy học theo chương trình và nội dung của nơi bạn sẽ thi (tỉnh, thành phố, quốc gia, ...). Không có ý gì khác đâu, chỉ là, kiến thức thì vô hạn, mà chương trình thi thì hữu hạn. Vậy phải biết cái "hữu hạn" ấy là gì để có được kết quả tốt nhất, thế thôi. Học để biết và học để thi là hai nội dung khác hẳn nhau. Tối cố sắp xếp những nội dung trong bài giảng của mình sao cho thỏa được cả hai mục đích để-thi và để-biết. Vì thế mà hay có chuyện bên lề, phần đọc thêm, xem để giải trí, ... trong các video bài giảng tôi soạn.

Trở lại câu hỏi của bạn:

1. Tôi cũng đã đề cập đến giả thiết "một liên kết đôi và 2 liên kết đơn" trong bài giảng, đồng thời phân tích vì sao điều này là không thể. Ta cũng có thể đọc thêm ở đây:

Tạm dịch những chỗ gạch dưới màu đỏ:

Thuyết liên kết hóa trị và hạn chế của nó

(Với BF₃, theo thuyết Liên kết Hóa trị) cặp electron độc thân (cặp electron hóa trị riêng) của một trong ba nguyên tử fluorine xen phủ để tạo liên kết pi với nguyên tử boron và tạo liên kết đôi, giúp giải thích octet trên nguyên tử bổn (hình 2), nhưng điều này không xảy ra.

Nếu một trong ba fuorine tạo liên kết pi với boron, khi đó fluorine, do là nguyên tố có độ âm điện mạnh nhất sẽ có số oxi hoá và điện tích hình thức là +1, hậu quả là nguyên tử boron có điện tích hình thức là -1 (Fluoring không bao giờ có số oxi hoá bằng +1 cả!)

Vậy ổn nhất là cứ để boron với orbital p trống (Điều này giúp giải thích tính acid của BF₃)

2. Tuy nhiên, với thuyết MO (không trình bày trong bài vì các bạn không học, không biết đến), cũng như qua tính toán hóa học lượng tử (các bạn có biết chút ít), tôi đã áp dụng và minh họa khả năng cả ba nguyên tử fluorine có thể cùng xen phủ do cà ba đều sẵn có ba orbital p có trục song song với orbital p trống của boron, và dùng chương trình hóa học lượng tử để tính toán và minh họa cho các bạn trong video.

Trong cuốn "The principles of Inorganic Chemistry" của Brian W. Pfennig, ở các trang 309-310 tác giả có dùng thuyết MO và áp dụng phần mềm Spartan cho sinh viên 5.0 (giờ đã là 9) với giả thiết tương tự:

Tôi không ghi chú hoặc dịch thuật ở đây vì tôi nghĩ không phù hợp và cũng không cần thiết với các bạn.

Chúc luôn vui với Hóa, tuy đôi khi có những điều không cần thiết làm Hóa mất vui!

Nguyễn Trọng Thọ
HọcHóa.TT