ChemJoy

Phản ứng cộng HCN của các hợp chất carbonyl Dấu ⇌ hay → chỉ có ý nghĩa tương đối mà thôi, vì trong thực tế các phản ứng hầu như đều là thuận nghịch.  Ngay như phản ứng đốt cháy methane CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O các bạn có biết đó cũng là một phản ứng thuận nghịch, chỉ là với hằng số cân bằng cực lớn  K c  =10¹⁴⁰ ở 25°C! (nguồn: General Chemistry, Ebbing & Gammon, 11e, trang 500 ) Vì thế, trong chính cuốn Organic Chemistry của Solomons, Fryhle, và Snyder (12e) mà các tác giả biên soạn sách giáo khoa thường trích dẫn, phản ứng cộng HCN vào hợp chất carbonyl được ghi ⇌ ở phần giới thiệu và cơ chế phản ứng, nhưng khi viết sơ đồ chuyển hóa thì chỉ ghi → . Hy vọng bạn không còn quá lo lắng. Chúc luôn vui với Hóa.  Nguyễn Trọng Thọ HọcHóa.TT 

Ảnh hưởng qua lại giữa các nhóm trong phân tử Có một bạn hỏi thế này: Đây là ảnh hưởng qua lại của hai nhóm kế cận trong phân tử (có thể có ảnh hưởng qua lại giữa nhiều nhóm trong phân tử, song không phù hợp với mức độ phổ thông). Thật vậy, tưởng tượng người A mua một món đồ từ người B, cả A lẫn B đều có những thay đổi do hệ quả của sự mua bán này: Trong hóa học, ta cũng xét những ảnh hưởng qua lại tương tự. Ví dụ trong phenol, ta xét ảnh hưởng qua lại giữa nhóm –OH và gốc phenyl –C₆H₅: Trước hết, nhóm –OH tự nó có liên kết O–H phân cực, do khác biệt độ âm điện khá lớn giữa oxygen (3,44) và hydrogen (2,20). Tự nó, gốc phenyl –C₆H₅ cũng có ba liên kết π liên hợp (tạo hệ liên hợp thơm của vòng benzene) Trên nguyên tử oxygen của nhóm –OH, có các cặp electron p (không liên kết, hay còn gọi là hóa trị riêng), ở ví trí liên hợp với liên kết π trong hệ liên hợp thơm, nên có hiệu ứng liên hợp p–π Do hiệu ứng liên hợp p–π nên: Electron (điện tích âm) tập trung tai các vị trí ortho và para, nê...

Lưỡng cực trong phân tử chất Phân tử H–Cℓ tự nó bị phân cực do khác biệt độ âm điện giữa hydrogen (2,20) và chlorine (3,16) nên hình thành lưỡng cực. Lưỡng cực này luôn tồn tại nên gọi là lưỡng cực thường trực (permanent dipole) hay cũng có nơi viết là lưỡng cực vĩnh cửu. Bản đồ thế tĩnh điện và moment lưỡng cực  của HCl  Trong bản đồ thế tĩnh điện của HCl, phía chlorine tích điện âm (màu đỏ), phía hydrogen tích điện dương (màu xanh). Tương tự cho trường hợp của phân tử nước, phía oxygen âm (màu đỏ), phía hydrogen dương (màu xanh) Bản đồ thế tĩnh điện  và moment lưỡng cực  của H₂O Ngược lại, phân tử bromine Br₂ không phân cực, không tồn tại lưỡng cực.  Phân tử bromine không phân cực, không có lưỡng cực Tuy nhiên, trong nước, lưỡng cực thường trực của nước sẽ có tác dụng hút electron (từ phía hydrogen đang tích điện dương, màu xanh), hoặc đẩy electron (từ phía oxygen đang tích điện âm, màu đỏ), làm  cho các electron trong phân tử Br₂ hoặc bị lệch về phía phâ...

Nhiệt độ sôi của aldehyde, ketone và phản ứng của sodium acrylate Có hai câu hỏi thế này: Khi hai tác động trái chiều nhau, chúng cản trở nhau. Song nếu hai tác động cùng chiều, chúng sẽ hỗ trợ nhau. Ví dụ: trong alcohol, nhóm đẩy electron làm giảm sự phân cực của liên kết O–H do hai hiệu ứng trái chiều. Với hợp chất carbonyl thì ngược lại: Trong thực tế, sự chênh lệch độ phân cực giữa hai hợp chất carbonyl là aldehyde và ketone không đáng kể, cũng như lưỡng cực của cả phân tử, thể hiện qua moment lưỡng cực cũng không chênh lệch nhiều, dẫn đến sự khác biệt nhiệt độ sôi không lớn lắm: Thật ra, yếu tố lập thể (hình dạng trong không gian) cũng góp phần khá quyết định của nó lên nhiệt độ sôi. Như chúng ta đã biết, bề mặt tiếp xúc của phân tử càng lớn thì nhiệt độ sôi càng cao. Nguyên tử oxygen và ba nguyên tử carbon trong acetone hầu như cố định trên một mặt phẳng nên phân tử phẳng, bề mặt tiếp xúc lớn, làm cho tương tác Van der Waals giữa các phân tử mạnh hơn so với propanal. Trong pr...

Công thức chung dãy đồng đẳng Carboxylic acid no, đa chức, mạch hở Hydrocarbon no mạch hở: CnH2n+2 (alkane). Thay x nguyên tử hydrogen trong alkane bằng các nhóm carboxyl COOH ta được CnH2n+2-x(COOH)x. Điều kiện:  đa chức nên x ≥ 2 số nguyên tủe hydrogen bằng 2n+2 nên số nhóm COOH có thể thay thế x ≤ 2n+2 Kết luận: công thức chung dãy đồng đẳng của carboxylic acid no, đa chức, mạch hở là Ví dụ: Nguyễn Trọng Thọ  HọcHóa.TT  

Ketone với nhiều nhóm carbonyl Ketone là hợp chất hữu cơ có nhóm carbonyl liên kết với gốc hydrocarbon hoặc nhóm carbonyl khác. Ví dụ: Một số ví dụ các ketone có nhiều nhóm carbonyl và ứng dụng của chúng Dù các nhóm carbonyl liền kề hay cách xa nhau, chúng vẫn là các ketone. Nguyễn Trọng Thọ  HọcHóa.TT

Phản ứng iodoform Phản ứng iodoform chỉ được đề cập ở mức độ cần thiết trong chương trình trung học phổ thông. Sau đây là một số điểm cần chú ý thêm. A. Phản ứng iodoform xảy ra với chất nào? Trên nguyên tắc, phản ứng iodoform xảy ra khi có nhóm methyl ketone CH₃CO–, nghĩa là xảy được với Methyl ketone : Ví dụ:   Ethanal : do cũng có nhóm CH₃CO– tuy không phải là methyl ketone: B. Ngoài các trường hợp trên, phản ứng iodoform còn có thể xảy ra với chất nào khác? Alcohol bậc II (2° alcohol) có nhóm methyl ở vị trí alpha (α) , trong đó có alkan-2-ol: Ví dụ:  Alcohol bậc I (1° alcohol) duy nhất có thể cho phản ứng iodoform là ethanol : Vậy tại sao các alcohol bậc II (2° alcohol) có nhóm methyl ở vị trí alpha cũng như ethanol có thể cho phản ứng iodoform? Đó là do chúng có thể bị oxi hóa bởi I₂ trong NaOH thành methyl ketone (hoặc ethanal), hệ quả là sản phẩm trung gian tạo thành cho được phản ứng iodoform. Thật vậy, như ta đã biết, halogen có thể phản ứng với base ttheo một ...