ChemJoy

  Hương thơm của hoa hồng Năm 2011, Albrecht Mannschreck và Erwin von Angerer thuộc Đại học Regensburg (Đức) viết một bài trong tạp chí Journal of Chemical Education đề cập đến các thành phần có trong hương thơm hoa hồng. 1. Geraniol là đồng phân dạng cis (hay E): (E)-3,7-dimethylocta-2,6-dien-1-ol 2. Nerol  là đồng phân dạng trans (hay Z) của geraniol: (Z)-3,7-dimethylocta-2,6-dien-1-ol 3. Hydrogen hóa geraniol thu được một thành phần khác trong tinh dầu hoa hồng là Citronellol (với hai đồng phân quang học) 4. β-damascenone hay (E)-1-(2,6,6-trimethylcyclohexa-1,3-dien-1-yl)but-2-en-1-one Các chất trên được dùng để điều chế nhiều loại nước hoa trong công nghiệp mỹ phẩm hiện nay. Nguyễn Trọng Thọ HọcHóa.TT

 Liên kết trong BF₃ Trong video bài giảng tôi đã trình bày đầy đủ. Còn đề thì và đáp án bạn đọc được do nơi nào soạn thì tốt nhất bạn nên thắc mắc với nơi ấy thôi. Tôi không có ý kiến với các nội dung ấy vì kiến thức của tôi cũng chỉ có hạn. Vì thế tôi vẫn thường nói "thi ở đâu, học ở đó" với những bạn băn khoăn về thi cử và đáp án. Nghĩa là hãy học theo chương trình và nội dung của nơi bạn sẽ thi (tỉnh, thành phố, quốc gia, ...). Không có ý gì khác đâu, chỉ là, kiến thức thì vô hạn, mà chương trình thi thì hữu hạn. Vậy phải biết cái "hữu hạn" ấy là gì để có được kết quả tốt nhất, thế thôi. Học để biết và học để thi là hai nội dung khác hẳn nhau. Tối cố sắp xếp những nội dung trong bài giảng của mình sao cho thỏa được cả hai mục đích để-thi và để-biết. Vì thế mà hay có chuyện bên lề, phần đọc thêm, xem để giải trí, ... trong các video bài giảng tôi soạn. Trở lại câu hỏi của bạn: 1. Tôi cũng đã đề cập đến giả thiết "một liên kết đôi và 2 liên kết đơn" trong...

  Phân nhánh - không phân nhánh Có một câu hỏi như sau: Ester RCOOR' có thể có 2 gốc hydrocarbon, nên không có mạch-carbon-của-ester, mà nên hiểu là mạch carbon trong gốc hydrocarbon của ester. Vậy ta cứ theo định nghĩa của IUPAC: 1.  Gốc alkyl không phân nhánh   Khi tách một nguyên tử hydrogen từ carbon đầu mạch alkane không nhánh . Ví dụ: CH₃–CH₂–CH₂–CH₃ ⇒ CH₃–CH₂–CH₂–CH₂– : gốc butyl (hay n -butyl), mạch không nhánh. 2.  Gốc alkyl phân nhánh   Khi tách một nguyên tử hydrogen từ:  carbon không ở đầu mạch của alkane không nhánh . Ví dụ: (tên theo IUPAC 1-methyl propyl đã cho thấy gốc được coi là phân nhánh với tên nhánh là 1-methyl ) carbon bất kỳ c ủa một alkane phân nhánh . Ví dụ: Từ đó ta có thể áp dụng vào cách mô tả một ester. Ví dụ: với sec -butyl propionate: nếu là tôi, tôi sẽ gọi đây là ester với gốc acid có mạch carbon không nhánh, gốc alcohol có mạch carbon phân nhánh. Đúng là như thế sẽ dài quá, nhưng yên tâm hơn, vì tránh được những hiểu lầm ...

Một số kí hiệu trong hóa học  Đây là một phần đang viết, chưa xong, nhưng do có một bạn thắc mắc nên tạm nêu ở đây. Sẽ còn bổ sung thêm, cũng như các ví dụ minh họa khi cần. 1. Kí hiệu mũi tên trong phương trình hóa học 2. Kí hiệu mũi tên biểu diễn cơ chế phản ứng 3. Kí hiệu biểu diễn liên kết hóa học Ví dụ với phân tử bromochloroiodomethane có thể có dạng như dưới đây: trong đó, nếu xét Cℓ, C, H nằm trên cùng mặt phẳng (của màn hình), thì I hướng ra phía trước màn hình, còn Br hướng ra phía sau màn hình, và có thể được biểu diễn bằng công thức cấu tạo lập thể, nghĩa là công thức cấu tạo biểu diễn trong không gian ba chiều, như sau: Vì thế, các gạch đậm còn đại diện cho liên kết ở phíua trước, gần người quan sát hơn, như trong các ví dụ sau: Tạm thời chỉ đến đây thôi. Sẽ viết tiếp khi có thời gian. Nguyễn Trọng Thọ  HọcHóa.TT

  Fructose phản ứng như aldehyde trong môi trường kiềm Fructose là một α-hydroxy ketone, nên trong môi trường kiềm có thể hỗ biến (tautomerize) chuyển thành hydroxy aldehyde, qua trung gian của một enol, hay chính xác hơn là enediol. Để đơn giản, có khi sách giáo khoa viết là fructose chuyển thành glucose, vì chúng ta không đề cập tới các đồng phân lập thể khác của glucose. Thật ra khi chuyển thành enediol, nguyên tử carbon số 2 của fructose đã chuyển từ trạng thái lai hóa sp³ (tứ diện, 109,5° do tất cả đều là liên kết đơn) qua sp² (phẳng, 120° do có liên kết đôi C=C). Vì thế khi tiếp tục hỗ biến từ enediol qua hydroxy aldehyde sẽ có hai khả năng: 1. Enediol kết hợp với proton H⁺ ở phía trên mặt phẳng của liên kết đôi C=C : Trường hợp này sẽ tạo ra glucose: Từ công thức phối cảnh trong không gian, cũng có thể quay 90° ngược chiều kim đồng hồ để có mạch C trên đường thẳng đứng và gấp ra phía sau, các liên kết với H và OH trên trục nằm ngang, hướng ra phía trước, phù hợp với quy đị...

Năng lượng liên kết các halogen 1. Tổng quát Với các phân tử hai nguyên tử, trong đó có đơn chất halogen X₂ (F₂, Cl₂, Br₂, I₂), năng lượng liên kết nói chung tỉ lệ nghịch với phân tử khối .   Thật vậy, khi đi từ F đến I (đi từ trên xuống), số lớp vỏ electron tăng, bán kính nguyên tử tăng. Các nguyên tử nhỏ dễ tiến lại gần nhau nên liên kết giữa chúng ngắn. Đảo lại các nguyên tử lớn khó tiến lại gần nhau nên liên kết sẽ dài hơn. Tuy nhiên, có thể giải thích rõ hơn dựa trên kích thước cụ thể của 2 orbital tham gia tạo liên kết. Liên kết giữa các nguyên tử halogen đi từ F đến I có độ dài tăng dần do xen phủ giữa 2 orbital có kích thước lớn hơn (2p với F, 3p với Cl, 4p với Br, và 5p với I). Độ dài liên kết tăng, nên liên kết nói chung yếu dần.  Tại sao liên kết càng dài, nói chung càng yếu? Theo thuyết liên kết hóa trị: liên kết ngắn thì khoảng cách giữa cặp electron chung với 2 nhân dương là gần, nên hút hai nhân mạnh, liên kết bền. Đảo lại, liên kết dài thì khoảng cách giữa...

  NaCl trong sản xuất xà phòng Tách xà phòng khỏi các chất sau phản ứng xà phòng hóa bằng dung dịch NaCl bão hòa, bỗng dưng được đề cập đến khá nhiều, như câu hỏi của một số bạn sau đây: Một lần nữa xin nhắc lại: đây là nội dung vật lý, không phải là hóa học. Đồng thời cách điều chế xà phòng nêu trong sách giáo khoa đã lỗi thời. Hiên nay hầu như xà phòng được điều chế  bằng cách thủy phân chất béo bằng nước ở nhiệt độ và áp suất cao (200°C và khoảng 50 atm, hay 5,000 kPa). Acid béo thu được sẽ tác dụng với sodium carbonate hoặc sodium hydroxide để được xà phòng [1].  Nay trình bày về phương pháp nêu trong sách giáo khoa. Đây chỉ là "trà dư tửu hậu", nói chuyện bên lề mà thôi, không còn được quan tâm trong thực tế sản xuất hóa học. Sử dụng dung dịch NaCl bão hòa để tách xà phòng dựa trên các tính chất vật lý: tính tan, tỉ trọng, và tách pha. 1. Tính tan (độ tan):   Tan (trong nước) là khả năng phân tán hoàn toàn của một chất (trong nước). Với các hợp chất i...