Cao su tự nhiên và polybuta-1,3-diene

Lại một câu hỏi với nhiều băn khoăn...

Các băn khoăn đó phát xuất từ một câu hỏi thế này:

Câu hỏi nêu rõ là có cấu trúc tương tự không? Tương tự không có nghĩa giống nhau. Do cả buta-1,3-diene và isoprene (hay 2-methylbuta-1,3-diene) là hai chất đồng đăng liên tiếp của dãy đồng đẳng alkadiene liên hợp, nên chúng phải có cấu trúc tương tự, tuy vẫn khác nhau (một bên không nhánh, một bên có).

Khi trùng hợp, sách giáo khoa cũng chỉ xét một cách trùng hợp của buta-1,3-diene:

cách này cũng xảy ra tương tự với isoprene:

vì thế hai polymer cũng có cấu trúc tương tự.

Vậy chúng có gì khác nhau không? Có chứ, nhưng không phải là khác nhau vì có nhánh hoặc không nhánh, mà là poly(buta-1,3-diene không có đồng phân hình học, trong khi cao su thiên nhiên là polyisoprene có cấu tạo lập thể đều hòa dạng cis:

  hay

Đó là chưa đi sâu vào chi tiết công nghiệp của hai loại polymer này vì chương trình chỉ là hóa học phổ thông.

Vậy chúng khóng giống nhau, nhưng tương tự nhau vì cùng là sản phẩm trùng hợp 1,4 giống nhau của hai chất cùng dãy đồng đẳng.

Tất nhiên đó chỉ là suy nghĩ của riêng tôi. Nếu dựa trên đồng phân hình học để kết luận chúng không tương tự nhau thì chắc cần phân tích thêm về ý nghĩa thực sự của từ này, còn dựa trên có nhánh và không nhánh để xét nét thì không có gì để nói nữa!

Chúc luôn vui với Hóa.

Nguyễn Trọng Thọ
HọcHóa.TT