Posts

Showing posts from October, 2024
Image
Cao su tự nhiên và polybuta-1,3-diene Lại một câu hỏi với nhiều băn khoăn... Các băn khoăn đó phát xuất từ một câu hỏi thế này: Câu hỏi nêu rõ là có cấu trúc tương tự không? Tương tự không có nghĩa giống nhau. Do cả buta-1,3-diene và isoprene (hay 2-methylbuta-1,3-diene) là hai chất đồng đăng liên tiếp của dãy đồng đẳng alkadiene liên hợp , nên chúng phải có cấu trúc tương tự , tuy vẫn khác nhau (một bên không nhánh, một bên có). Khi trùng hợp, sách giáo khoa cũng chỉ xét một cách trùng hợp của buta-1,3-diene: cách này cũng xảy ra tương tự với isoprene: vì thế hai polymer cũng có cấu trúc tương tự . Vậy chúng có gì khác nhau không? Có chứ, nhưng không phải là khác nhau vì có nhánh hoặc không nhánh, mà là poly(buta-1,3-diene không có đồng phân hình học, trong khi cao su thiên nhiên là polyisoprene có cấu tạo lập thể đều hòa dạng cis :   hay Đó là chưa đi sâu vào chi tiết công nghiệp của hai loại polymer này vì chương trình chỉ là hóa học phổ thông. Vậy chúng khóng giống nhau, nhưn...
Image
  Tất cả amine đều độc hại? Có một câu hỏi thế này: Không phải tất cả amine là độc hại với con người, mặc dù ở liều cao, nồng độ cao, nhiều amine có thể gây hại. Độ độc hại của amine phụ thuộc phần lớn vào cấu tạo, liều lượng, và cách tiếp xúc với amine. 1. Amine đơn giản Một số amine đơn giản như methylamine hoặc ethylamine có thể gây hại, đặc biệt ở nồng độ cao, do làm tổn hại da, hệ hô hấp, và mắt. Chúng cũng có thể tác hại lên hệ thần kinh nếu hít nhiều.     Methylamine và ethylamine 2. Amine sinh học Một số amine là có sẵn trong cơ thể và thậm chí là thiết yếu cho sự sống. Ví dụ như các chất truyền dẫn thần kinh như dopamine, serotonin, và histamine là những amine chủ yếu cho các quá trình sinh lý trong cơ thể. Với hàm lượng vừa đủ, chúng không độc hại mà là thiết yếu cho sức khỏe.    Dopamine cần thiết cho cảm giác tích cực và thần kinh vận động    Serotonin giúp cân bằng cảm xúc, thiếu sẽ dẫn đến trầm cảm, ...   Hítamine tấc động đến đ...
 Thói quen sinh hoạt có thể tạo gốc tự do trong cơ thể Các thói quen sinh hoạt không lành mạnh có thể tạo ra gốc tự do trong cơ thể qua các quá trình như oxi hóa, chuyển hóa các chất độc hại, và phản ứng với các yếu tố môi trường. Những gốc tự do này thường là những phân tử không bền, hoạt tính mạnh, có khả năng gây tổn hại cho tế bào, DNA, protein và màng lipid, từ đó dẫn đến các bệnh mãn tính và lão hóa sớm. Sau đây là một số trường hợp: 1. Hút thuốc lá    - Gốc hydroxyl (OH•): Được sinh ra do các phản ứng hóa học khi các hóa chất trong khói thuốc xâm nhập cơ thể.       Tổn hại: Gốc hydroxyl rất dễ phản ứng và có khả năng phá hủy màng tế bào, gây tổn thương lipid, protein và DNA, làm tăng nguy cơ ung thư phổi.    - Gốc superoxide (O₂⁻•): Khi cơ thể phản ứng với các chất độc từ khói thuốc, sự sinh ra gốc superoxide làm tăng stress oxy hóa.     Tổn hại: Gốc superoxide có thể gây tổn thương mô phổi, gây viêm và dẫn đến bệnh phổi tắc ...
Image
  Về một câu hỏi liên quan đến protein thực vật Một câu hỏi trong một bộ sách bài tập có yêu cầu giải thích "Dạ dày người tiêu hóa thức ăn từ protein thực vật dễ dàng hơn từ động vật (cùng khối lượng)" . Trong bài giảng tôi có nêu các chứng cứ cho thấy dạ dày người tiêu hóa protein từ thực vật khó hơn so với protein động vật. Song có bạn lại nêu thắc mắc sau: Cellulose không giúp chuyển hóa protein thực vật nhanh hơn . Thật vây, cellulose, chất xơ, có vai trò rất quan trọng trong sự tiêu hóa của người, với các vai trò sau: 1. Giúp sự tiêu hóa lành mạnh Cellulose không hòa tan và không thể được con người tiêu hóa (do không có men cellulase), nhưng nó giúp tăng khối lượng phân, giúp thức ăn di chuyển dễ dàng qua đường tiêu hóa. Điều này giúp ngăn ngừa táo bón và duy trì sự đều đặn trong việc đại tiện. 2. Hỗ trợ vi khuẩn đường ruột (gut bacteria) khỏe mạnh Dù con người không tiêu hóa được cellulose, một phần chất xơ mà chúng ta tiêu thụ sẽ nuôi vi khuẩn có lợi trong đường ruột....
Image
  Sắc ký hoạt động như thế nào? Trong sắc ký, sự tách biệt các thành phần của một hỗn hợp xảy ra dựa trên sự khác biệt về khả năng bàm dính của mỗi chất với  pha tĩnh  và pha động  . Nguyên tắc cơ bản là các chất khác nhau trong hỗn hợp tương tác với pha tĩnh và pha động ở các mức độ khác nhau, khiến chúng di chuyển qua hệ thống với tốc độ khác nhau, dẫn đến sự tách biệt. 1. Pha tĩnh : Đây là pha không di chuyển. Nó có thể là một chất rắn hoặc một chất lỏng bao phủ một giá đỡ rắn. Pha tĩnh đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định sự tách biệt của các thành phần trong hỗn hợp. Các thành phần có tương tác mạnh hơn với pha tĩnh sẽ di chuyển chậm hơn. Ví dụ phổ biến về pha tĩnh: Trong sắc ký giấy , pha tĩnh là nước liên kết với các sợi giấy. Trong sắc ký cột , pha tĩnh có thể là gel silica (SiO₂) hoặc alumina (Al₂O₃) được đóng gói trong cột. Gel silica (hay silica gel) có dạng với rất nhiều lỗ nhỏ giúp tăng cường khả năng hấp phụ. 2. Pha động : Pha động là pha di ch...
Image
Từ glucose chuyển thành maltose và tinh bột (amylose & amylopectin) Có nhiều câu hỏi về cấu tạo của maltose: Nội dung các bạn băn khoăn là từ trang 25, sách giáo khoa Hóa học lớp 12, bộ Kết Nối Tri Thức: Sách Kết Nối Tri Thức không sai khi nêu những điều trên theo cách nhìn của tác giả, và tôi cũng chính xác khi nói loại H₂O giữa hai phân tử α-glucose để tạo maltose ! Khác biệt chỉ là cách nhìn thôi.  Nếu nhìn theo cách nhìn hóa sinh cũng như sinh học phân tử, thì sự tạo thành maltose là một quá trình sinh học, diễn ra trong cây xanh khi quang tổng hợp (xem thêm chu trình Calvin-Benson để tạo glyceraldehyde-3-phosphate và các quá trình tiếp theo để tạo glucose, nếu có điều kiện): (1) Có rất nhiều enzyme khác nhau tham gia quá trình tổng hợp phức tạp này. Các phản ứng xúc tác enzyme xảy ra theo cơ chế chìa khóa-ổ khóa : các chất phản ứng phải đúng yêu cầu nhất định thì enzyme mới có thể xúc tác. Trong trường hợp này buộc phải là các α-glucose thì các enzyme mới chuyển thàn...